بازخوانی آموزه‌های تاسوعا در مواجهه با چالش‌های امروز؛

تاسوعا، منشور بصیرت و مسئولیت اجتماعی

فرهنگ تاسوعا و عاشورا با تأکید بر بصیرت، وفاداری به حقیقت، مسئولیت‌پذیری و حفظ وحدت، همچنان یکی از مهم‌ترین الگوهای مواجهه با جنگ روایت‌ها و آسیب‌های اجتماعی در عصر حاضر به شمار می‌رود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، ماه محرم هر سال فرصتی برای بازخوانی یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ اسلام است؛ رویدادی که تنها به یک واقعه تاریخی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از درس‌های ماندگار برای زندگی فردی و اجتماعی انسان‌ها در همه دوره‌ها به شمار می‌رود. در میان جلوه‌های مختلف نهضت عاشورا، تاسوعا و شخصیت حضرت اباالفضل‌العباس (ع) نماد برجسته‌ای از وفاداری، بصیرت، ایثار و مسئولیت‌پذیری است؛ مفاهیمی که همچنان می‌توانند چراغ راه نسل امروز باشند.

در شرایطی که جوامع با حجم گسترده‌ای از اخبار، روایت‌ها، شایعات و جنگ‌های رسانه‌ای مواجه‌اند، بیش از هر زمان دیگری نیاز به آگاهی، قدرت تشخیص و شناخت صحیح حقایق احساس می‌شود. بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند فرهنگ عاشورا و آموزه‌های برگرفته از مکتب امام حسین (ع) می‌تواند در مقابله با تحریف واقعیت‌ها، تقویت روحیه امید و حفظ انسجام اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند و نسل جوان را در مواجهه با چالش‌های عصر حاضر یاری دهد.

ازسوی‌دیگر، جوانان به‌عنوان سرمایه‌های اصلی جامعه، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی فضای عمومی و آینده کشور دارند. میزان آگاهی، مسئولیت‌پذیری، وحدت‌آفرینی و پایبندی آنان به ارزش‌های دینی و ملی می‌تواند بر امنیت روانی و اجتماعی جامعه تأثیرگذار باشد.

حضرت اباالفضل العباس (ع)، اسوه وفاداری، مسئولیت‌پذیری و بصیرت
حجت‌الاسلام والمسلمین حمزه پاسبان حیدری، کارشناس مذهبی، در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با اشاره به پیام‌های تاسوعا برای نسل جوان بیان کرد: حضرت اباالفضل العباس (ع) با رفتار و منش خود، درس وفاداری، مسئولیت‌پذیری و بصیرت را به همه انسان‌ها آموختند. ایشان نشان دادند که در شرایط سخت، انسان نباید تنها به منافع شخصی خود بیندیشد، بلکه باید در مسیر حقیقت و ارزش‌های الهی استوار بماند. جوانان امروز نیز در دنیایی زندگی می‌کنند که مملو از اخبار، شایعات و فشارهای گوناگون است و پیام تاسوعا برای آنان این است که پیش از هر تصمیم و اقدامی، آگاهانه بیندیشند، از قضاوت‌های عجولانه پرهیز کنند و در دفاع از حق ثابت‌قدم باشند.

وی افزود: جامعه‌ای که از جوانان بصیر، آگاه و مسئولیت‌پذیر برخوردار باشد، کمتر دچار آسیب‌ها و خطاهای اجتماعی خواهد شد. یکی از مهم‌ترین پیام‌های تاسوعا و عاشورا نیز همین ضرورت آگاهی و شناخت درست از حقایق است.

این کارشناس مذهبی درباره الهام‌بخشی واقعه عاشورا در برابر جنگ روانی و رسانه‌ای امروز اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین اتفاقات عاشورا، مقابله با تحریف حقیقت و دروغ‌پردازی بود. دشمنان در آن زمان تلاش می‌کردند واقعیت را وارونه جلوه دهند؛ همان اتفاقی که امروز در قالب جنگ روانی و رسانه‌ای شاهد آن هستیم. عاشورا به ما می‌آموزد که هیچ خبری را بدون تحقیق و بررسی نپذیریم و اسیر هیجانات و فضاسازی‌ها نشویم.

پاسبان حیدری ادامه داد: امام حسین (ع) و یاران باوفای ایشان با بصیرت و آگاهی کامل در میدان حاضر شدند و راه حق را انتخاب کردند. امروز نیز اگر جوانان قدرت تشخیص حقیقت از شایعه را داشته باشند، می‌توانند در برابر عملیات روانی دشمن ایستادگی کرده و نقش مؤثری در حفظ آرامش جامعه ایفا کنند.

وی گفت: جوانان به دلیل حضور گسترده در فضای مجازی، مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. نخستین وظیفه آن‌ها این است که هیچ خبری را بدون بررسی و اطمینان از صحت آن منتشر نکنند. همچنین باید از دامن‌زدن به ترس، ناامیدی و اختلاف میان مردم پرهیز کنند.

این کارشناس مذهبی تصریح کرد: آرامش اجتماعی از رفتارهای به‌ظاهر کوچک افراد شکل می‌گیرد. اگر جوانان به‌جای انتشار شایعات، به دنبال اطلاع‌رسانی صحیح و تقویت روحیه همدلی و همبستگی باشند، می‌توانند به یکی از مهم‌ترین ستون‌های امنیت روانی جامعه تبدیل شوند.

بصیرت و سواد رسانه‌ای، مهم‌ترین ابزار مقابله با جنگ روانی
وی با تأکید بر اهمیت سواد رسانه‌ای اظهار کرد: مهم‌ترین ابزار مقابله با جنگ روانی، بصیرت و سواد رسانه‌ای است. باید یاد بگیریم هر محتوایی را به‌سرعت باور نکنیم، منابع اخبار را بررسی کنیم و اجازه ندهیم احساسات ما به ابزاری برای سوءاستفاده دیگران تبدیل شود.

پاسبان حیدری خاطرنشان کرد: بسیاری از جنگ‌های امروز نه با سلاح نظامی، بلکه از طریق ایجاد ترس، شایعه و ناامیدی دنبال می‌شوند. هرچه سطح آگاهی مردم بالاتر باشد، تأثیر این‌گونه جنگ‌ها نیز کمتر خواهد شد. از همین رو، جوانان باید سواد رسانه‌ای را به‌عنوان یکی از مهارت‌های ضروری زندگی امروز جدی بگیرند؛ موضوعی که همواره موردتأکید مقام معظم رهبری نیز بوده است.

این کارشناس مذهبی با اشاره به درس‌های عاشورا برای جامعه امروز بیان کرد: عاشورا مدرسه بزرگ شناخت حق از باطل است. اگر جوانان زندگی امام حسین (ع) و یاران ایشان را مطالعه کنند، درمی‌یابند که تصمیم درست بدون آگاهی و شناخت امکان‌پذیر نیست. باید پیش از انتشار هر خبر، تحقیق کرد و از گرفتار شدن در موج‌های احساسی و تبلیغات نادرست پرهیز نمود.

وی ادامه داد: انسان آگاه تحت‌تأثیر فضاسازی‌های رسانه‌ای و تبلیغات گمراه‌کننده قرار نمی‌گیرد و همواره در جست‌وجوی حقیقت است. این یکی از مهم‌ترین آموزه‌های نهضت عاشوراست.

پاسبان حیدری در توصیه‌ای به جوانان گفت: جوانان باید آرامش خود را حفظ کنند، سطح آگاهی‌شان را افزایش دهند و در مسیر تقویت وحدت و همبستگی اجتماعی گام بردارند. امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به جوانان آگاه، امیدوار و مسئولیت‌پذیر نیاز دارد.

آینده هر جامعه‌، وابسته به میزان بصیرت نسل جوان
این کارشناس مذهبی افزود: لازم است از انتشار اخبار تأییدنشده خودداری شود، مراجعه به منابع معتبر در دستور کار قرار گیرد و اجازه داده نشود که ناامیدی در جامعه گسترش پیدا کند. آینده هر جامعه‌ای به میزان هوشیاری، بصیرت و مسئولیت‌پذیری نسل جوان آن وابسته است.

وی درباره پیام اصلی تاسوعا اظهار کرد: پیام تاسوعا این است که انسان در سخت‌ترین شرایط نیز باید نسبت به حقیقت وفادار بماند. حضرت عباس (ع) نشان دادند که قدرت واقعی در ایمان، بصیرت و ایستادگی بر اصول و ارزش‌هایی است که انسان به آن‌ها باور دارد.

پاسبان حیدری بیان کرد: نسل امروز نیز اگر این سه ویژگی یعنی ایمان، بصیرت و استقامت را در زندگی خود تقویت کند، می‌تواند در برابر هر بحران و چالشی سربلند و موفق باشد.

این کارشناس مذهبی با اشاره به نقش رفتارهای فردی در تأمین آرامش اجتماعی گفت: آرامش جامعه از رفتارهای روزمره ما آغاز می‌شود. جوانان می‌توانند با پرهیز از انتشار شایعات، حفظ احترام در گفتگوها، کمک به یکدیگر و تقویت روحیه همدلی، نقش بزرگی در آرام‌سازی فضای جامعه ایفا کنند.

پاسبان حیدری تأکید کرد: هر فردی که امید، صداقت و همبستگی را در جامعه ترویج دهد، در حقیقت در مسیر تقویت امنیت اجتماعی و انسجام ملی گام برداشته است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: یاران امام حسین (ع) اهل بصیرت بودند؛ یعنی شرایط زمان خود را به‌خوبی می‌شناختند و بر اساس آگاهی تصمیم می‌گرفتند. امروز نیز جوانان می‌توانند با حفظ وحدت، تقویت روحیه همدلی، افزایش دانش و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در مسیر دفاع از حقیقت و عزت ملی نقش‌آفرین باشند.

این کارشناس مذهبی تصریح کرد: دفاع از کشور تنها به حضور در میدان‌های نظامی محدود نمی‌شود؛ گاهی یک رفتار مسئولانه در فضای مجازی، جلوگیری از انتشار شایعات و تقویت امید در جامعه نیز نوعی دفاع از منافع ملی به شمار می‌رود. جوانان سرمایه‌های اصلی کشور هستند و هرچه آگاه‌تر، متحدتر و امیدوارتر باشند، آینده‌ای قوی‌تر و روشن‌تر برای جامعه رقم خواهد خورد.

تاسوعا، جلوه‌گاهی از ولایت‌پذیری مطلق و بصیرت عمیق
حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی یوسفی، کارشناس مذهبی، در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، با اشاره به پیام‌های ماندگار تاسوعا و عاشورا، بیان کرد: تاسوعا تنها نماد وفاداری و شجاعت نیست، بلکه جلوه‌گاهی از ولایت‌پذیری مطلق و بصیرت عمیق است. حضرت اباالفضل‌العباس (ع) اگرچه در اوج جوانی از نظر روحی و جسمانی بود، اما ایشان مردی باتجربه بودند که درک عمیقی از جایگاه امامت و ولایت داشتند. این میان‌سالی، نشان از عقلانیت، مسئولیت‌پذیری و انتخاب آگاهانه در اوج بحران دارد.

وی افزود: آنچه حضرت عباس (ع) را به الگویی جاودان تبدیل می‌کند، ولایت‌پذیری بی‌چون و چرای ایشان در برابر امام حسین (ع) و بصیرت نافذ ایشان در تشخیص حق از باطل بود. ایشان در شرایطی که طوفان شبهات و تطمیع‌ها فضای کربلا را پر کرده بود، با چشمانی باز و قلبی سرشار از یقین، راه امام خویش را برگزید و تا آخرین نفس بر آن پای فشرد.

این کارشناس مذهبی با اشاره به جنگ‌شناختی امروز، اظهار کرد: همان‌گونه که دستگاه تبلیغاتی بنی‌امیه در صدد تحریف واقعیت‌های عاشورا بود، امروز نیز دشمن با عملیات روانی و رسانه‌ای به دنبال وارونه‌نمایی حقایق است. در چنین فضایی، بصیرت یعنی توانایی تشخیص حقیقت از میان انبوهی از اخبار جعلی و شایعات، و ولایت‌پذیری یعنی تبعیت هوشمندانه از رهبری آگاه و عدالت‌محور در جامعه.

وی ادامه داد: حضرت ابوالفضل (ع) با بصیرت خود، در همان ساعات اولیه، ماهیت جنایت‌کارانه دشمن را شناخت و با ولایت‌پذیری از امام خویش، هرگز اجازه نداد تردید یا ناامیدی بر او چیره شود. این دقیقاً همان نسخه‌ای است که امروز جوانان ما به آن نیاز دارند؛ نه تقلید کورکورانه، بلکه شناخت آگاهانه و وفاداری عاشقانه به ارزش‌ها و رهبری معاصر.

یوسفی با تأکید بر نقش جوانان در عصر کنونی، تصریح کرد: اگر می‌پرسیم چگونه حضرت عباس (ع) می‌تواند الگوی جوان امروز باشد، پاسخ در ولایت‌پذیری و بصیرت ایشان خلاصه می‌شود. جوان امروز با الگوگیری از این سردار میان‌سال کربلا، می‌آموزد که در برابر هجمه‌های فرهنگی و رسانه‌ای، با آگاهی وارد میدان شود، از امام و رهبر خود در مسیر حق دفاع کند، و با ایستادگی در برابر انحرافات، آینده کشور را با قدرت و امید بسازد.

جوانان باید مایه آرامش و انسجام جامعه باشند
این کارشناس مذهبی در خصوص نقش عملی جوانان افزود: افزایش سواد رسانه‌ای، مراجعه به منابع معتبر، پرهیز از انتشار شایعات و تقویت روحیه امید و وحدت، همگی مصادیق عینی بصیرت در زمانه ماست. جوانان ولایت‌پذیر امروز، مانند حضرت ابوالفضل (ع)، باید در بحران‌های فرهنگی و سیاسی، با تشخیص صحیح جبهه حق، مایه آرامش و انسجام جامعه باشند و اجازه ندهند دشمن از اختلاف‌افکنی بهره برد.

وی خاطرنشان کرد: پیام تاسوعا برای نسل امروز این است که در دفاع از حقیقت، نه‌تنها قهرمانانه بجنگید، بلکه با بصیرت، ولایت را بشناسید و با وفاداری، از آن پیروی کنید. حضرت ابوالفضل (ع) به ما آموخت که جوانی صرفاً به سن نیست، بلکه به روحیه‌ای بصیر، مطیع و استوار در برابر باطل معنا می‌یابد.

یوسفی در پایان با اشاره به‌ضرورت حفظ وحدت و عزت ملی، تأکید کرد: امروز مهم‌ترین رسالت جوانان، تبعیت از رهنمودهای رهبری فرزانه، تقویت دیوار بصیرت در برابر فتنه‌ها، و پاسداری از آرمان‌های انقلاب با همان روحیه ولایت‌مداری و شجاعتی است که حضرت ابوالفضل (ع) در کربلا به نمایش گذاشت. این مسیر، ضامن اقتدار، امنیت و پیشرفت کشور خواهد بود.

تاسوعا و عاشورا تنها رویدادهایی برای سوگواری و یادآوری یک حادثه تاریخی نیستند، بلکه مکتبی برای تربیت انسان‌های آگاه، مسئولیت‌پذیر و پایبند به حقیقت به شمار می‌روند. حضرت ابوالفضل‌العباس (ع) با وفاداری، بصیرت و ولایت‌مداری خود نشان داد که ایستادگی در مسیر حق نیازمند شناخت، آگاهی و استقامت است؛ ویژگی‌هایی که امروز نیز برای عبور از چالش‌های اجتماعی و فرهنگی ضروری به نظر می‌رسد.

در دنیای پرشتاب و پیچیده امروز، جوانان با الگوگیری از آموزه‌های عاشورا می‌توانند با افزایش آگاهی، تقویت سواد رسانه‌ای، حفظ وحدت و پرهیز از انتشار شایعات، نقش مؤثری در آرامش و انسجام جامعه ایفا کنند. بی‌تردید هرچه نسل جوان در مسیر بصیرت، امیدآفرینی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی گام بردارد، زمینه برای شکل‌گیری جامعه‌ای مقتدرتر، آگاه‌تر و برخوردار از سرمایه اجتماعی بیشتر فراهم خواهد شد.

انتهای خبر/