باقرالعلوم (ع)، چراغ هدایت در عصر ظلم

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، امام محمدباقر (علیه‌السلام) در سال ۵۷ هجری قمری در مدینه منوره دیده به جهان گشودند و در سال ۱۱۴ هجری قمری در سن ۵۷ سالگی به شهادت رسیدند. آن حضرت به دلیل گستردگی دانش و توانایی در تبیین عمیق‌ترین معارف دینی، به باقرالعلوم شهرت یافتند؛ لقبی که نشان‌دهنده جایگاه والای علمی و معنوی ایشان در میان مسلمانان است.

شهادت امام محمدباقر (ع)، یادآور غربت مردی است که در روزگار خفقان و سلطه ظلم امویان، چراغ علم، بصیرت و آگاهی را در جامعه اسلامی روشن نگه داشت. امامی که با صبر، حکمت و مجاهدت فرهنگی، نه‌تنها از حقیقت اسلام ناب پاسداری کرد، بلکه با تربیت شاگردان برجسته و تبیین معارف الهی، بنیان نهضتی علمی و فکری را بنا نهاد که تا امروز الهام‌بخش آزادگان و حقیقت‌جویان جهان اسلام است.

سالروز شهادت آن امام همام، فرصتی برای بازخوانی سیره نورانی ایشان و تأمل در درس‌های مقاومت، عقلانیت و کرامت انسانی در برابر ظلم و انحراف است.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر حیدری‌نسب، رئیس نهاد رهبری دانشگاه پیام‌نور زاهدان، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، به مناسبت ایام شهادت امام محمدباقر (ع) به بازخوانی سیره آن حضرت پرداخت و آن را الگویی زنده از مقاومت هوشمندانه در عصر اختناق توصیف کرد.

وی با اشاره به شرایط سخت عصر امامت امام باقر (ع) بیان کرد: آن حضرت در دوره‌ای زیست که خلافت اموی باتکیه‌بر خشونت، تحریف و سرکوب، تلاش می‌کرد چهره حقیقی اسلام را بپوشاند و جریان اهل‌بیت (ع) را از صحنه اجتماع و سیاست حذف کند، منابع تاریخی از فشارهای سیاسی سنگین، استمرار ظلم امویان و شهادت مظلومانه امام به دست عوامل حاکمیت حکایت دارند؛ شهادتی که خود گواه عمق تعارض حق و باطل در آن عصر است.   

حفظ و صیانت اصول زیربنایی
رئیس نهاد رهبری دانشگاه پیام‌نور زاهدان ادامه داد: امام باقر (ع) دوران اوج سرکوب و کشتار شیعیان توسط حجاج بن یوسف ثقفی و خلفای مروانی را درک کردند. ایشان به‌جای اقدامات احساسی و قیام‌های زودهنگام که به نابودی کامل اقلیت شیعه می‌انجامید، با تاب‌آوری برنامه‌ریزی‌شده به بازسازی خاموش شبکه نخبگانی پرداختند. همچنین با صبری مثال‌زدنی، استراتژی مبارزه را تغییر داده و به تأسیس مکتب علمی و تربیت شاگردانی چون زرارة بن اعین، محمد بن مسلم و جابر بن یزید جعفی همت گماشتند.

وی خاطرنشان کرد: امام محمدباقر (ع) تقیه را از یک رفتار انفعالی مبتنی بر ترس، به یک شگرد تشکیلاتی و کنشگرانه ارتقا دادند و آن را دین و دین پدران خود معرفی کردند تا قداست آن را برای یاران تثبیت نمایند. ایشان گاهی برای صیانت از نخبگانی همچون زراره، در ظاهر از آنان عیب‌جویی می‌کردند تا جاسوسان بنی‌امیه گمان کنند آنان از مخالفان امام هستند و از گزند حکومت در امان بمانند.

حیدری‌نسب گفت: امام باقر (ع) حتی در اوج فشارها، مرز میان انعطاف تاکتیکی و تن‌دادن به ذلت را به‌دقت رعایت می‌کردند. نمونه بارز آن، ماجرای احضار ایشان توسط هشام بن عبدالملک به دربار و اجبار به شرکت در مسابقه تیراندازی بود. هشام قصد تحقیر امام را داشت، اما امام با آرامش و مهارت بی‌نظیر، تیرها را دقیقاً در مرکز هدف نشاندند و توطئه را به نمایش اقتداری مقتدرانه تبدیل کردند.   

تعیین دقیق شاخص‌های مدیریت مطلوب
رئیس نهاد رهبری دانشگاه پیام‌نور زاهدان افزود: امام باقر (ع) با ترسیم استانداردهای رهبری و مدیریت صحیح اسلامی، سطح توقع و بلوغ فکری جامعه را بالا برد و مشروعیت نظام فاسد را از درون متلاشی ساخت. ایشان در روایتی سه خصلت اصلی را برای یک مدیر شایسته برشمردند؛ پارسایی که او را از حرام بازدارد، بردباری که خشم خود را با آن مهار کند، و خوش‌رفتاری با مردم همچون پدری مهربان.

حیدری‌نسب ادامه داد: امام باقر (ع) هرگونه مشروعیت‌بخشی عملی به دربار را ممنوع کردند و مؤمنان را از پذیرش مناصب حکومتی و حتی رفت‌وآمد به دربار سلاطین برحذر داشتند. ایشان در پاسخ به فردی که قصد پذیرش مسئولیت عریف قوم خود را داشت، فرمودند: اگر از بهشت ناخشنودی، کارگزار شود چه‌بسا سلطان ستمگری مسلمانی را بکشد و تو نیز در خون او شریک باشی، بی‌آنکه از دنیای آنان بهره‌ای ببرید.

وی تصریح کرد: امام باقر (ع) هرچند شخصاً دست به شمشیر نبردند، اما از قیام‌هایی همچون قیام مختار ثقفی، مبارزات فرهنگی شاعرانی مانند کمیت اسدی که با سلاح زبان با بنی‌امیه می‌جنگیدند و نیز قیام برادرشان زید بن علی (ع) حمایت تاکتیکی و معنوی به عمل آوردند. ایشان با بیان روایاتی درباره پاداش عظیم امر به تقوا به سلطان ستمگر، روحیه ستم‌ستیزی و مبارزه با ظلم را در کالبد جامعه زنده نگه داشتند.

الهام پرورش، کارشناس فرهنگی حوزه علمیه خواهران زاهدان، در گفتگو با خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: سیره آن امام همام، یک مکتب جامع برای زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی مسلمانان است که می‌تواند در همه عرصه‌ها چراغ راه هدایت و رشد معنوی باشد.

وی گفت : امام محمدباقر (ع) با شکافتن علوم و تبیین دقیق معارف دینی، مسیر آگاهی و بصیرت را برای جامعه اسلامی هموار کردند و امروز نیز بازگشت به این سیره نورانی، یکی از نیازهای اساسی جهان اسلام در مواجهه با چالش‌های فکری و فرهنگی است.

کاهش آسیب‌های فرهنگی با آموزه‌های امام محمدباقر (ع)
کارشناس فرهنگی حوزه علمیه خواهران زاهدان با تأکید بر نقش تربیتی سیره اهل‌بیت (ع) در جامعه اظهار کرد: اگر جامعه اسلامی به‌ویژه جوانان، با آموزه‌های امام محمدباقر (علیه‌السلام) انس بیشتری بگیرند، بسیاری از آسیب‌های فرهنگی و اعتقادی کاهش خواهد یافت و مسیر رشد فکری و اخلاقی هموارتر می‌شود.

وی افزود: جوانان امروز در خط مقدم جنگ نرم قرار دارند و می‌توانند با الگوگیری از شخصیت علمی، بصیرتی و اخلاقی امام باقر (علیه‌السلام)، در برابر شبهات فکری و فرهنگی ایستادگی کرده و نقش مؤثری در ارتقای آگاهی جامعه ایفا کنند.

پرورش تصریح کرد: بانوان مسلمان با تأسی از سیره امام محمدباقر (ع) می‌توانند نقش مهمی در تربیت نسل آینده، تقویت بنیان خانواده و انتقال ارزش‌های دینی به فرزندان ایفا کنند.

کارشناس فرهنگی حوزه علمیه خواهران زاهدان در پایان با تسلیت سالروز شهادت امام محمدباقر (ع) به عموم مسلمانان، خاطرنشان کرد: گرامیداشت یاد و سیره اهل‌بیت (ع) تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه یک ضرورت فرهنگی و تمدنی برای حفظ هویت اسلامی و تقویت همبستگی دینی در جامعه امروز است.

در نهایت، سیره امام محمدباقر (ع) نشان می‌دهد که مبارزه با ظلم و انحراف، تنها در میدان جنگ و قیام نظامی خلاصه نمی‌شود، بلکه گاهی عمیق‌ترین و ماندگارترین مقاومت‌ها از مسیر علم، آگاهی‌بخشی، تربیت انسان‌های مؤمن و حفظ هویت دینی شکل می‌گیرد.

آن حضرت با صبر راهبردی، بصیرت، حفظ عزت و تربیت نسل آگاه، پایه‌های فکری و فرهنگی تشیع را استحکام بخشیدند و الگویی ماندگار از مقاومت هوشمندانه در برابر استبداد به یادگار گذاشتند.

امروز نیز جامعه اسلامی، به‌ویژه نسل جوان، می‌تواند با الگوگیری از مکتب علمی و اخلاقی امام باقر(ع)، در برابر جنگ نرم، تحریف‌ها و آسیب‌های فرهنگی ایستادگی کرده و مسیر رشد، آگاهی و تعالی را دنبال کند.

انتهای خبر/