از شهر سوخته تا کوه خواجه؛ روایت یک تمدن

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، سیستان سرزمینی است که تاریخ و زندگی مردم آن در طول هزاران سال در کنار یکدیگر شکل گرفته‌اند؛ دیاری که نام آن با تمدن‌های کهن، آثار تاریخی ارزشمند، فرهنگ بومی و مردمانی با پیشینه‌ای ریشه‌دار در تاریخ ایران گره خورده است. از شهر سوخته که یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی منطقه به شمار می‌رود تا کوه خواجه، دهانه غلامان و دیگر آثار و محوطه‌های تاریخی، هر کدام بخشی از گذشته این سرزمین را روایت می‌کنند.

اهمیت سیستان تنها در گستردگی آثار تاریخی آن خلاصه نمی‌شود؛ فرهنگ، آداب و رسوم، موسیقی بومی، صنایع‌دستی، قالی و گلیم و شیوه زندگی مردم این منطقه نیز بخش مهمی از هویت سیستان را تشکیل می‌دهد.

مجموعه این ظرفیت‌ها، سیستان را به منطقه‌ای برخوردار از جاذبه‌های متنوع برای گردشگری تاریخی و فرهنگی تبدیل کرده است؛ به‌گونه‌ای که بازدید از آثار باستانی و بناهای تاریخی آن می‌تواند فرصتی برای آشنایی گردشگران با بخش مهمی از پیشینه تمدنی ایران باشد.

در این میان، هفته گردشگری فرصتی برای معرفی بیشتر این ظرفیت‌ها و جلب توجه گردشگران به آثار تاریخی و فرهنگی سیستان است؛ آثاری همچون شهر سوخته، کوه خواجه، دهانه غلامان، زاهدان کهنه و دیگر محوطه‌های تاریخی که هر یک روایتگر بخشی از هویت و تمدن این سرزمین هستند و می‌توانند در مسیر رونق گردشگری منطقه نقش‌آفرین باشند. موزه مردم‌شناسی سیستان نیز با گردآوری آثار و نشانه‌های تاریخی و فرهنگی، بخشی از این میراث را به شکلی ملموس در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.

میراث تاریخی سیستان؛ فرصتی برای رونق گردشگری
صادق میرحسینی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زابل، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»  ضمن تبریک هفته گردشگری و روز گردشگری، بیان کرد: سیستان سرزمینی با پیشینه پنج هزار ساله و مردمانی فرهنگ‌دوست و تاریخ‌ساز است که آداب، رسوم و فرهنگ غنی آن ظرفیت ارزشمندی برای معرفی به گردشگران داخلی و خارجی محسوب می‌شود.

وی افزود: گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان یکی از بخش‌های مهم اقتصادی شناخته می‌شود و سیستان نیز با برخورداری از ظرفیت‌های متنوع می‌تواند از این صنعت برای ایجاد اشتغال، رونق اقتصادی و توسعه منطقه بهره بگیرد.

به مناسبت هفته گردشگری برنامه‌های متنوعی در شهرستان زابل پیش‌بینی شده که مهم‌ترین آن برگزاری نخستین جشنواره ماهی با هدف معرفی ظرفیت‌های آبزیان و احیای بخشی از سنت‌ها و فعالیت‌های مرتبط با ماهی در منطقه است.

وی افزود: این جشنواره با هماهنگی معاون فرماندار زابل و پس از برگزاری نشست‌های مربوط، برای نخستین بار روز شنبه ۱۱ مهرماه در روستای محمدآباد هراتی بخش کرباسک برگزار خواهد شد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زابل ادامه داد: یکی دیگر از برنامه‌های هفته گردشگری، برگزاری برنامه شاهنامه‌خوانی در روز پنجشنبه در موزه مردم‌شناسی سیستان است که با هدف معرفی فرهنگ و ادبیات کهن منطقه برگزار می‌شود.

میرحسینی گفت: غرفه‌های صنایع دستی ایجادشده در ورودی شهر نیز با حضور مسئولان افتتاح خواهد شد و در مجموع حدود ۱۰ عنوان برنامه شامل نشست، دیدار، جشنواره و برنامه‌های فرهنگی و گردشگری در این هفته اجرا می‌شود.

طراحی مسیر گردشگری زابل با هوش مصنوعی
وی با اشاره به فراخوان طراحی مسیر گردشگری با استفاده از هوش مصنوعی بیان کرد: این فراخوان با هدف استفاده از ظرفیت فعالان حوزه تولید محتوا و فناوری برای معرفی جاذبه‌های گردشگری شهرستان زابل منتشر شده است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زابل افزود: در این طرح از علاقه‌مندان خواسته شده مسیرهای گردشگری شهرستان را به گونه‌ای طراحی و معرفی کنند که گردشگران بتوانند با سهولت بیشتری از ظرفیت‌های گردشگری زابل استفاده کنند و در پایان نیز به طرح‌های برگزیده جوایز نقدی و صنایع دستی اهدا خواهد شد.

۳۱۴ تخت اقامتی در زابل فعال است
میرحسینی درباره وضعیت زیرساخت‌های گردشگری شهرستان زابل اظهار کرد: با مشارکت بخش خصوصی، در مجموع ۲۱ ظرفیت گردشگری شامل هتل، اقامتگاه بوم‌گردی و مجموعه‌های گردشگری در شهرستان ایجاد شده که حدود ۸۰ اتاق و ۳۱۴ تخت اقامتی را شامل می‌شود.

وی ادامه داد: ۲ مجموعه اقامتی نیز در حال تکمیل است و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال به بهره‌برداری برسد و در اختیار گردشگران قرار گیرد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زابل گفت: یکی از این طرح‌ها هتل و دیگری فاز دوم مجموعه اقامتی است که در مجموع حدود ۸۰ میلیارد تومان برای آن سرمایه‌گذاری شده و زمینه اشتغال حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر را فراهم خواهد کرد.

وی افزود: این ۲ طرح آماده بهره‌برداری هستند و در انتظار دریافت پروانه بهره‌برداری قرار دارند و پس از طی مراحل قانونی، فعالیت خود را آغاز خواهند کرد.

میرحسینی همچنین از وجود چند طرح دیگر گردشگری در شهرستان خبر داد و گفت: برای برخی از این طرح‌ها موافقت اصولی صادر شده و تعدادی نیز در مرحله ساخت یا آماده کلنگ‌زنی قرار دارند.

سیستان؛ مقصدی با پیشینه تاریخی و فرهنگی
وی با دعوت از گردشگران برای سفر به سیستان اظهار کرد: سیستان سرزمینی با پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی است که آثار و شواهد تاریخی آن، دوره‌های مختلف تمدنی را دربرمی‌گیرد و از دوران مفرغ و هخامنشی تا دوره‌های اشکانی، ساسانی، اسلامی و صفاریان، آثار و نشانه‌های تاریخی در این منطقه وجود دارد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زابل افزود: شهر سوخته، کوه خواجه، دهانه غلامان، زاهدان کهنه، میل نادر، ارگ خان‌ملک و دیگر محوطه‌ها و بناهای تاریخی از جمله ظرفیت‌های گردشگری منطقه سیستان هستند که می‌توانند مقصد گردشگران داخلی و خارجی باشند.

وی درباره ظرفیت‌های گردشگری شهرستان زابل نیز گفت: موزه مردم‌شناسی سیستان یکی از مهم‌ترین مراکز معرفی تاریخ، فرهنگ و آداب و رسوم منطقه است و مجموعه‌ای از آثار و روایت‌های مربوط به مردم‌شناسی، صنایع دستی، کشاورزی، صیادی، اسناد تاریخی، موسیقی، فرش و گلیم سیستان را در خود جای داده است.

میرحسینی ادامه داد: بانک ایران و انگلیس نیز از بناهای مهم تاریخی شهرستان زابل است که با مشارکت بخش خصوصی مرمت و به بهره‌برداری رسیده و برای حدود ۴۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است.

وی با اشاره به نقش بوم‌گردی‌ها در توسعه گردشگری روستایی گفت: اقامتگاه‌های بوم‌گردی علاوه بر فراهم کردن امکان اقامت گردشگران، ظرفیت مناسبی برای معرفی آداب و رسوم، فرهنگ بومی، صنایع‌دستی و محصولات محلی روستاها هستند و می‌توانند به ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی جوامع محلی کمک کنند.

فعالیت ۲۱ واحد گردشگری در زابل 

میرحسینی تصریح کرد: در شهرستان زابل دست‌کم ۲۱ واحد گردشگری شامل هتل، مهمان‌پذیر، مجتمع‌های گردشگری و اقامتگاه‌های بوم‌گردی فعال است که می‌توانند در زمینه اشتغال و جذب گردشگر نقش‌آفرین باشند.

وی یکی از نیازهای اساسی توسعه گردشگری سیستان را تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل عنوان کرد و گفت: دسترسی آسان و ایمن گردشگران به منطقه، توسعه راه‌ها، استفاده مطلوب از ظرفیت فرودگاه و تقویت مسیرهای ریلی و جاده‌ای از عوامل مهم در افزایش حضور گردشگران در سیستان است.

سرپرست اداره میراث‌فرهنگی زابل افزود: توسعه گردشگری تنها وظیفه میراث فرهنگی نیست و دستگاه‌های مختلف، رسانه‌ها، بخش خصوصی و مردم باید در این زمینه مشارکت داشته باشند؛ چراکه معرفی ظرفیت‌های گردشگری منطقه می‌تواند زمینه حضور سرمایه‌گذاران و ایجاد فرصت‌های جدید اقتصادی را فراهم کند.

موزه مردم‌شناسی؛ روایت زنده تاریخ و فرهنگ سیستان
پیمان پیغان، مدیر موزه مردم‌شناسی سیستان، نیز در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» با تبریک هفته گردشگری بیان کرد: موزه مردم‌شناسی سیستان مجموعه‌ای از آثار و نشانه‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی منطقه را در خود جای داده و می‌تواند تصویری ملموس از پیشینه و اصالت مردم این دیار به بازدیدکنندگان ارائه کند.

وی افزود: سیستان به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی فراوان، یکی از مناطق دارای ظرفیت بالا در حوزه گردشگری است و موزه مردم‌شناسی سیستان نیز بخشی از این ظرفیت را به نمایش گذاشته است.

مدیر موزه مردم‌شناسی سیستان با اشاره به آثار موجود در این مجموعه بیان کرد: در این موزه بخشی از آثار مربوط به شهر سوخته، دهانه غلامان، کوه خواجه و دوره‌های مختلف تاریخی و اسلامی به نمایش درآمده و بازدیدکنندگان می‌توانند با بخش‌هایی از زندگی، فرهنگ، آداب و رسوم مردم سیستان در دوره‌های مختلف آشنا شوند.

پیغان با اشاره به جایگاه تاریخی شهر سوخته گفت: تاکنون تنها حدود ۱۰ درصد از شهر سوخته کاوش شده و همین میزان نیز آثار و یافته‌های ارزشمندی را در اختیار پژوهشگران قرار داده است؛ آثاری که نشان‌دهنده پیشرفت و تمدن مردمان این منطقه در هزاران سال پیش است.

وی ادامه داد: یافته‌های شهر سوخته از جمله نخستین نمونه‌های جراحی جمجمه، چشم مصنوعی، ابزارهای اندازه‌گیری و نمونه‌های مربوط به بازی و سرگرمی، بیانگر سطح بالای دانش، فرهنگ و زندگی اجتماعی ساکنان این شهر باستانی است.

از آثار باستانی تا زندگی مردم سیستان
مدیر موزه مردم‌شناسی سیستان با اشاره به دیگر بخش‌های موزه عنوان کرد: در کنار آثار مربوط به شهر سوخته، نمونه‌هایی از دوره‌های اشکانی و ساسانی، آثار مرتبط با کوه خواجه، وسایل مربوط به دوره قاجار، ابزارهای تعزیه‌خوانی و همچنین ادوات کشاورزی در موزه مردم‌شناسی سیستان به نمایش گذاشته شده است.

پیغان با تأکید بر اهمیت معرفی فرهنگ بومی منطقه گفت: گردشگری سیستان تنها به آثار تاریخی محدود نمی‌شود و ظرفیت‌های فرهنگی، قومی، مذهبی و طبیعی نیز در این منطقه وجود دارد.

وی تصریح کرد: صنایع‌دستی، قالی و گلیم سیستان، موسیقی بومی و سازهای سنتی از دیگر جلوه‌های فرهنگی این منطقه هستند که هر کدام بخشی از سبک زندگی و هویت تاریخی مردم سیستان را روایت می‌کنند.

۹۰ درصد شهر سوخته همچنان نیازمند کاوش است
مدیر موزه مردم‌شناسی سیستان با بیان اینکه بخش عمده‌ای از ظرفیت‌های تاریخی سیستان همچنان نیازمند مطالعه و کاوش است، خاطرنشان کرد: حدود ۹۰ درصد شهر سوخته همچنان دارای ناگفته‌ها و یافته‌های احتمالی است که می‌تواند در آینده ابعاد بیشتری از تاریخ و تمدن سیستان را آشکار کند.

پیغان از مردم و گردشگران برای بازدید از این مجموعه دعوت کرد و گفت: موزه مردم‌شناسی سیستان در زابل، خیابان فردوسی دوازدهم، پذیرای علاقه‌مندان است و بازدیدکنندگان می‌توانند از ساعت ۸ صبح تا غروب از این مجموعه بازدید کنند.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت معرفی تاریخ و فرهنگ سیستان، تلاش شده است حتی در شرایط خاص و خارج از ساعات معمول نیز با هماهنگی دستگاه‌های مربوطه امکان بازدید مهمانان و گروه‌های ویژه فراهم شود.

مدیر موزه مردم‌شناسی سیستان در پایان با تبریک هفته گردشگری گفت: آشنایی مردم با تاریخ، فرهنگ و ریشه‌های منطقه می‌تواند نقش مهمی در تقویت گردشگری و معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی سیستان داشته باشد.

انتهای خبر/