«ال‌نینو» فرصتی برای نجات کشاورزی سیستان‌وبلوچستان از خشکسالی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، تغییرات اقلیمی و نوسانات الگوهای بارشی در سال‌های اخیر، کشاورزی مناطق خشک و کم‌آب را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است؛ در این میان، استان سیستان و بلوچستان به دلیل شرایط اقلیمی خاص و تجربه خشکسالی‌های متوالی، بیش از گذشته به بارش‌های مؤثر و مدیریت صحیح منابع آب نیاز دارد. پیش‌بینی احتمال فعالیت پدیده ال‌نینو و تغییر وضعیت بارندگی‌ها، بار دیگر اهمیت آمادگی بخش کشاورزی برای استفاده از فرصت‌های احتمالی و مقابله با مخاطرات جوی را مطرح کرده است.

بارش‌های مناسب پاییز و زمستان می‌توانند با افزایش رطوبت خاک، تقویت منابع آب و بهبود شرایط کشت، زمینه‌ساز رونق تولیدات کشاورزی باشند؛ بااین‌حال، بارندگی‌های شدید و ناگهانی، جاری‌شدن سیلاب و افت دما نیز ممکن است خساراتی به مزارع، باغ‌ها و سایر واحدهای تولیدی وارد کنند. ازاین‌رو، بهره‌برداری از ظرفیت بارش‌ها در کنار پیشگیری از خسارات احتمالی، به برنامه‌ریزی دقیق، مدیریت منابع آبی و آمادگی کشاورزان در برابر شرایط نامساعد جوی وابسته است.

در منطقه سیستان که کشت گندم نقش مهمی در فعالیت‌های کشاورزی و معیشت بسیاری از خانوارهای روستایی دارد، چشم‌انداز بارندگی‌های پیش رو با امیدها و نگرانی‌های هم‌زمان همراه است. کشاورزان امیدوارند بارش‌های مناسب بتواند بخشی از مشکلات ناشی از کم‌آبی را کاهش دهد؛ اما هزینه‌های تولید و احتمال وقوع مخاطرات جوی همچنان از دغدغه‌های آنان به شمار می‌رود.

امید گندم‌کاران سیستانی به بارش‌های پاییزی

محمد نارویی، گندم‌کار منطقه سیستان، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: کشاورزی در سال‌های اخیر با مشکلات متعددی مواجه بوده و کمبود آب، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کشاورزان منطقه به شمار می‌رود؛ موضوعی که مستقیماً بر روند کشت، میزان تولید و درآمد خانوارهای کشاورز تأثیر می‌گذارد.

بارش‌های مناسب؛ امیدی برای بهبود کشت گندم
وی با اشاره به اهمیت بارندگی‌های پاییزی برای کشاورزان افزود: بارش‌های مناسب می‌توانند با افزایش رطوبت خاک، به بهبود شرایط کشت کمک کنند؛ بااین‌حال، میزان بهره‌مندی از این بارش‌ها به زمان، شدت و پراکنش آن‌ها و همچنین وضعیت منابع آب بستگی دارد.

این گندم کار با بیان اینکه کشاورزان به دنبال شرایطی پایدار برای تولید هستند، تصریح کرد: بارندگی زمانی برای بخش کشاورزی مفید خواهد بود که در زمان مناسب اتفاق بیفتد و امکان استفاده مؤثر از آب حاصل از آن فراهم باشد.

بارندگی‌های شدید؛ نگرانی تازه کشاورزان
نارویی با اشاره به مخاطرات احتمالی بارش‌های سنگین خاطرنشان کرد: بارندگی شدید و تجمع آب در زمین‌های کشاورزی می‌تواند به مزارع آسیب برساند و در صورت جاری‌شدن سیلاب، خسارت‌هایی به اراضی و زیرساخت‌های کشاورزی وارد کند.

وی افزود: کشاورزان علاوه بر امیدواری به بارندگی، باید برای شرایط نامساعد جوی نیز آمادگی داشته باشند و با آماده‌سازی زمین، رسیدگی به مسیرهای خروج آب و استفاده از توصیه‌های کارشناسان، احتمال خسارت را کاهش دهند.

افزایش هزینه‌های تولید؛ چالشی در کنار کم‌آبی
این گندم کار افزایش هزینه‌های تأمین نهاده‌ها و ماشین‌آلات کشاورزی را از دیگر مشکلات گندم‌کاران دانست و گفت: کشاورزان پیش از برداشت محصول، هزینه‌های مختلفی برای آماده‌سازی زمین، تهیه بذر و سایر نهاده‌های موردنیاز پرداخت می‌کنند؛ درحالی‌که شرایط آب‌وهوایی و میزان تولید نهایی همواره با عدم قطعیت همراه است.

وی ادامه داد: بهبود شرایط بارندگی در کنار مدیریت منابع آب و حمایت از تولیدکنندگان می‌تواند به کاهش مشکلات کشاورزان و فراهم‌شدن زمینه تولید پایدارتر کمک کند.

مدیریت منابع آب؛ شرط بهره‌برداری از بارش‌ها
نارویی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای استفاده بهینه از منابع آبی بیان کرد: بارش‌های احتمالی می‌توانند فرصتی برای بهبود وضعیت کشاورزی باشند، اما نباید انتظار داشت که صرف وقوع بارندگی، همه مشکلات کم‌آبی برطرف شود. مدیریت صحیح آب و رعایت توصیه‌های فنی در مراحل مختلف کشت، اهمیت زیادی دارد.

وی ابراز امیدواری کرد و گفت: با وقوع بارش‌های مناسب، مدیریت اصولی منابع آب و فراهم‌شدن شرایط لازم برای تولید، گندم‌کاران منطقه سیستان فصل زراعی بهتری را پشت سر بگذارند.

ال‌نینو؛ فرصتی برای احیای منابع آبی

علیرضا دهمرده، رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: وقوع آل‌نینو می‌تواند با مهار اصولی سیلاب‌ها، حیاتی دوباره به قنوات، چاه‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی استان ببخشد، اما درعین‌حال همراهی آن با بارش‌های رگباری شدید، تندبادها و نوسانات ناگهانی دما، تهدیدی جدی برای بخش‌های زراعی، باغی، دامی و گلخانه‌ای خواهد بود؛ ازاین‌رو پیشگیری و مدیریت بحران پیش از وقوع بارندگی‌ها ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان با تحلیل ابعاد مختلف این پدیده جوی اظهار کرد: اقلیم شکننده و خشکسالی‌های متوالی سیستان و بلوچستان، ما را تشنه نزولات جوی کرده است. بارش‌های حاصل از ال‌نینو در صورت پراکنش مناسب و کنترل روان‌آب‌ها، فرصتی کم‌نظیر برای رونق کشت‌های پاییزه، تقویت مراتع برای چرای دام و تغذیه باغات میوه‌های گرمسیری و نخیلات در جنوب استان و رونق زراعت در حوزه شمال فراهم می‌آورد؛ اما این ظرفیت تنها زمانی محقق می‌شود که مزارع و باغ‌ها قربانی طغیان رودخانه‌های فصلی و فرسایش خاک نشوند.

وی با تأکید ویژه بر حساسیت واحدهای تولیدی گلخانه‌ای در استان تصریح کرد: یکی از آسیب‌پذیرترین بخش‌ها در برابر ناهنجاری‌های ال‌نینو، سازه‌های گلخانه‌ای است. گلخانه‌داران سراسر استان باید از همین حالا نسبت به بازبینی اسکلت‌ها، تقویت پایه‌ها، محکوم‌کردن پوشش‌های پلاستیکی و مسدودسازی منافذ نفوذ بادهای شدید اقدام کنند. همچنین به دلیل پیش‌بینی احتمال افت شدید و ناگهانی دما پس از سامانه‌های بارشی، تجهیز گلخانه‌ها به سامانه‌های گرمایشی جایگزین و اطمینان از سوخت ذخیره و موتوربرق اضطراری الزامی است.

ضرورت زهکشی باغات و حفاظت از محصولات گرمسیری در برابر سیلاب
رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان به آسیب‌پذیری بخش باغبانی اشاره کرد و گفت: باغداران به‌ویژه در مناطق جنوبی استان، باید کانال‌های زهکشی و انهار انتقال آب را برای عبور سریع روان‌آب‌ها پاک‌سازی و لایروبی کنند تا از ماندابی طولانی‌مدت آب در پای درختان نخل، موز، انبه و مرکبات که سبب پوسیدگی ریشه و شیوع بیماری‌های قارچی می‌شود، جلوگیری شود. هرس شاخه‌های اضافی و ایجاد بادشکن‌های طبیعی یا مصنوعی در حاشیه باغات نیز خطر شکستگی ناشی از تندبادها را به حداقل می‌رساند.

دهمرده با هشدار به دامداران، عشایر و مرغداران استان ادامه داد: تشدید بارش‌ها و جریان سیلاب‌های ناگهانی در مسیل‌ها خطری فوری برای دامداری‌های سنتی و گله‌های چرای آزاد است. دامداران باید از تعلیف دام در حاشیه رودخانه‌ها، دره‌ها و مسیر آبراه‌ها خودداری کرده و دام‌ها را به جایگاه‌های مسقف و ایمن با سقف‌های عایق منتقل کنند. همچنین ذخیره‌سازی علوفه خشک در مکان‌های خشک و دور از نفوذ باران و ایمن‌سازی تأسیسات مرغداری‌ها در برابر بارندگی‌های سیل‌آسا ضرورت دارد.

وی درباره اقدامات کشاورزان در بخش زراعت بیان کرد: زارعان با هماهنگی کارشناسان پهنه، باید تقویم کشت پاییزه را بادقت تنظیم کرده و زهکش‌های خروجی مزارع را بازگشایی کنند تا از غرقاب‌شدن بذور و شست‌وشوی خاک جلوگیری شود. در شرایط پس از بارش‌های سنگین، رطوبت مداوم خاک بستر مناسبی برای شیوع بیماری‌های طوقه و ریشه و همچنین علف‌های هرز است که پایش به‌موقع و مداخله فنی دراین‌خصوص الزامی خواهد بود.

آماده‌باش مراکز خدمات جهاد کشاورزی برای مدیریت مخاطرات احتمالی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان در پایان با اعلام آماده‌باش تمامی مراکز خدمات جهاد کشاورزی و کارشناسان مدیریت بحران در سطح شهرستان‌های استان خاطرنشان کرد: ما با تمام توان از نزولات آسمانی و وقوع پدیده ال‌نینو برای خروج از تنش آبی استقبال می‌کنیم، اما عبور امن از مخاطرات احتمالی این پدیده، نیازمند هوشیاری، اقدام پیش‌دستانه و تعامل کامل بهره‌برداران با مروجان و کارشناسان کشاورزی است تا این نعمت الهی به یک جهش تولید در بخش کشاورزی استان بدل شود و نه بحرانی با خسارات سنگین.

بارش‌های احتمالی پاییز و زمستان می‌توانند فرصتی برای بهبود شرایط کشت گندم در منطقه سیستان باشند؛ فرصتی که تحقق آن به میزان و زمان بارندگی، وضعیت منابع آب و آمادگی مزارع در برابر مخاطرات جوی بستگی دارد. اگرچه کشاورزان به بهبود شرایط بارندگی امید بسته‌اند، اما تداوم مشکلات کم‌آبی و افزایش هزینه‌های تولید نشان می‌دهد که اتکا به نزولات جوی به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی همه چالش‌های بخش کشاورزی باشد. ازاین‌رو، مدیریت اصولی منابع آب، آمادگی برای مقابله با سیلاب و رعایت توصیه‌های کارشناسی می‌تواند نقش مهمی در کاهش خسارات و پایداری تولید داشته باشد. در نهایت، برای گندم‌کاران سیستان، ارزش بارش‌ها نه‌تنها در میزان نزولات آسمانی، بلکه در امکان تبدیل این فرصت طبیعی به محصولی پربار و بهبود معیشت کشاورزان نهفته است.

انتهای خبر/