کودکی که سهمش از زندگی، چهارراه‌هاست

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، حضور روزافزون کودکان کار در معابر عمومی، بازتابی روشن از شکاف‌های اقتصادی و ناتوانی چرخه‌های حمایتی در گره‌گشایی از معضلات اقشار کم‌برخوردار است.

پدیده‌ای که تنها به بافت‌های شهرستانی محدود نمی‌ماند و در کانون‌های روستایی نیز با شکل‌هایی چون کارهای سخت کشاورزی و کارگاهی خودنمایی می‌کند. در این میان، اکتفا به رویکردهای مقطعی و جمع‌آوری صِرف کودکان از سطح خیابان‌ها، بدون ریشه‌یابی وضعیت خانواده‌ها و ایجاد درآمد پایدار، سبب بازگشت مجدد این نان‌آوران کوچک به چرخه کار و تداوم زنجیره آسیب‌ها شده است.

کودکان کار و خیابان به‌طور عمده محصول ساختارهای بدسرپرستی، بی‌سرپرستی و یا سوءاستفاده سودجویانی هستند که از استیصال خانواده‌های فرودست بهره‌برداری می‌کنند. جغرافیای زیستی و تفاوت‌های بومی نیز تنوع این آسیب را دوچندان کرده است؛ فضایی ناامن که کودک را به‌جای بهره‌مندی از حق بنیادین آموزش، تفریح و سلامت، در معرض انواع آسیب‌ها همچون اعتیاد، بزهکاری و استثمار روانی و جسمی قرار می‌دهد و در بلندمدت هزینه‌های سنگینی را به سلامت اجتماعی تحمیل می‌سازد.

نان‌آوران کوچک به جای حضور در کلاس‌های درس، روزهای خود را در کانون‌های پرخطر مانند جمع‌آوری ضایعات از سطل‌های زباله، کارگاه‌های طاقت‌فرسا و چهارراه‌ها سپری می‌کنند؛ واقعیتی تلخ که با سوءتغذیه شدید، افت سلامت جسمانی و محرومیت مطلق از آموزش همراه است و نیازمند دگرگونی در سیاست‌های حمایتی از اقدامات واکنشی به توانمندسازی پایدار خانوارهاست.

جامعه نیز در این مسیر نقشی تعیین‌کننده دارد؛ چرا که بدونِ حساسیتِ افکار عمومی و مشارکتِ خیرین و معتمدان در شناسایی و حمایت از خانوارهای آسیب‌پذیر، دسترسی به یک شهرِ عاری از آسیب برای کودکان ممکن نخواهد بود.

آینده‌ای که پشت چراغ قرمز جا مانده
یک کودک دستفروش در معابر پرتردد شهرستان ایرانشهر در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: کار روزانه من از ساعت ۶ صبح و پیش از شلوغ شدن خیابان‌ها شروع می‌شود و تا پاسی از شب میان ترافیک سنگین و بوق مداوم خودروها ادامه دارد؛ در سرمای خشک زمستان و گرمای تابستان ایرانشهر مجبورم بسته‌های دستمال کاغذی و آدامس را روی دست بگیرم و میان رانندگان التماس کنم تا شاید چند بسته فروش برود، زیرا اگر دست خالی برگردم، شب در خانه ما نانی برای خوردن وجود ندارد.

این کودک دستفروش افزود: خیابان جای بسیار ترسناک و ناامنی برای یک کودک است؛ بارها از سوی افراد بزرگ‌تر تهدید شده‌ام، پول اندکی که با زحمت به دست آورده بودم را به زور از من گرفته‌اند و رانندگانی بوده‌اند که به جای خرید، با فریاد و توهین مرا از خودروی خود دور کرده‌اند. در حالی که هیچ‌کس نمی‌پرسد اگر من در خیابان نباشم، سرنوشت خواهر و برادر کوچک‌تر و بیمارم چه خواهد شد.

وی ادامه داد: سخت‌ترین لحظات زندگی من وقت‌هایی است که دانش‌آموزان هم‌سن‌وسال خودم را می‌بینم که با لباس‌های تمیز و کیف‌های مدرسه، خندان و شاداب در حال رفتن به کلاس درس هستند؛ ساعت‌ها در خلوت خودم به این فکر می‌کنم که چرا سهم من از زندگی فقط دویدن روی آسفالت داغ خیابان است. تنها خواسته من این است که کاری ثابت برای خانواده‌ام فراهم شود و خیران و مسئولان شرایطی را بسازند که بتوانم به مدرسه برگردم، نوشتن یاد بگیرم و در آینده شغلی آبرومند داشته باشم تا دیگر هیچ‌کس به چشم ترحم یا تحقیر به من نگاه نکند.

فاطمه عیسایی رئیس اداره بهزیستی شهرستان ایرانشهر در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون»، بیان کرد: با توجه به اهمیت موضوع کودکان کار و افزایش موارد شناسایی‌شده در شهرستان، اقدامات لازم در زمینه شناسایی، تشکیل پرونده، ارائه خدمات تخصصی و پیگیری وضعیت این کودکان توسط اورژانس اجتماعی انجام شده است.

عیسایی افزود: بر اساس آمار ثبت‌شده، تعداد کودکان کار شناسایی‌شده در سال ۱۴۰۳ تعداد ۱۲۹ مورد، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۶۶ مورد و در سال ۱۴۰۵ تاکنون ۱۷ مورد بوده است.

وی بیان کرد: آمار مذکور مربوط به موارد شناسایی و ثبت‌شده در مرکز بوده و با توجه به عدم مراجعه و همکاری مستمر برخی کودکان و خانواده‌ها، احتمال وجود موارد شناسایی‌نشده نیز وجود دارد.

رئیس اداره بهزیستی شهرستان ایرانشهر با اشاره به عوامل گرایش کودکان به کار، تصریح کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد فقر، مشکلات اقتصادی و معیشتی خانواده‌ها و نیاز به کمک کودک در تأمین هزینه‌های زندگی، از مهم‌ترین عوامل گرایش کودکان به کار می‌باشد.

کودکان کار؛ آینده‌ای که نباید فراموش شود
وی ادامه داد: در کنار آن، در برخی موارد کار کردن کودک با هدف سرگرمی، کسب درآمد شخصی یا به دلیل شرایط و مشکلات خانوادگی نیز مشاهده شده است.

عیسایی گفت: پس از شناسایی، برای موارد قابل پیگیری تشکیل پرونده انجام شده و خدمات تخصصی شامل مددکاری اجتماعی، خدمات روان‌شناختی و آموزش‌های لازم به کودکان و خانواده‌های آنان ارائه گردیده است.

وی افزود: آموزش‌هایی در زمینه مهارت‌های زندگی، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، ارتقای آگاهی و نحوه برخورد و حمایت مناسب از کودک نیز برای کودکان و خانواده‌ها انجام شده است.

رئیس اداره بهزیستی شهرستان ایرانشهر اظهار کرد: همچنین به منظور بررسی و پیشگیری از آسیب‌های احتمالی، تست HIV برای کودکان انجام شده است.

وی بیان کرد: در راستای ایجاد فضای سالم و تقویت ارتباط با کودکان نیز برنامه‌های فرهنگی، آموزشی و تفریحی از جمله برگزاری اردوی یک‌روزه در شهربازی، برنامه در پارک شهدا، برگزاری مسابقات بومی و محلی و اهدای جوایز اجرا شده است.

عیسایی ادامه داد: همچنین تعداد ۲۵ بسته لوازم‌التحریر به کودکان کار شناسایی‌شده اهدا گردید.

وی یکی از چالش‌های موجود در این حوزه را عدم مراجعه و همکاری برخی کودکان و خانواده‌ها پس از شناسایی عنوان کرد و گفت: یکی از چالش‌های موجود در این حوزه، عدم مراجعه و همکاری برخی کودکان و خانواده‌ها پس از شناسایی می‌باشد. همچنین تعدادی از کودکان شناسایی‌شده، ایرانی فاقد مدارک هویتی هستند که به دلیل نداشتن مدارک لازم، امکان بهره‌مندی آنان از برخی خدمات و حمایت‌های قانونی، اجتماعی و آموزشی با محدودیت مواجه بوده و اقدامات مرکز در این زمینه با چالش همراه است.

رئیس اداره بهزیستی شهرستان ایرانشهر در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه ریشه اصلی بخش قابل توجهی از موارد کار کودک، مشکلات اقتصادی و معیشتی خانواده‌ها می‌باشد، کاهش پایدار این پدیده نیازمند توجه همزمان به وضعیت اقتصادی خانواده، حمایت‌های اجتماعی، آموزش، ادامه تحصیل کودکان و ارائه خدمات تخصصی به کودک و خانواده است.

انتهای خبر/