پزشک خانواده، همراه مردم در مسیر سلامت

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «صدای‌ماشکید»، به نقل از «عصرهامون»، همزمان با فرارسیدن روز پزشک، توجه به نقش پزشکان در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و تداوم مراقبت از بیماران، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ نقشی که در اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع می‌تواند از درمان صرف بیماری فراتر رفته و مسیر سلامت مردم را از پیشگیری تا درمان تخصصی سامان دهد.

در سیستان، جایی که شرایط اقتصادی، فاصله جغرافیایی با برخی مراکز تخصصی و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی می‌تواند هزینه و دشواری مراجعه به پزشک را برای خانواده‌ها افزایش دهد، اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع می‌تواند گامی مهم در مسیر تحقق عدالت سلامت باشد.

این طرح از ابتدای شهریورماه در شهر زابل اجرایی می‌شود و باتکیه‌بر پیشگیری، تشخیص زودهنگام، مراقبت مستمر و ارجاع هدفمند، مسیر دریافت خدمات درمانی را برای مردم روشن‌تر و کم‌هزینه‌تر کند.

پزشک خانواده؛ گامی مؤثر در تحقق عدالت سلامت در مناطق کم‌برخوردار
علی سربیشه‌ای، پزشک خانواده، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: در مناطق کم‌برخوردار، پزشک خانواده تنها یک خدمت درمانی نیست، بلکه می‌تواند ابزاری مؤثر برای تحقق عدالت در سلامت باشد.

 پزشک خانواده؛ حلقه اتصال مردم به خدمات سلامت
وی با اشاره به شرایط دسترسی مردم در مناطقی مانند زابل به خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی افزود: پزشک خانواده می‌تواند در سطح نخست بسیاری از مشکلات شایع را تشخیص و درمان کرده، بیماری‌های مزمن را پیگیری کند و در صورت نیاز، بیمار را به شکل هدفمند به سطوح تخصصی ارجاع دهد.

این پزشک خانواده، پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، کاهش هزینه و سردرگمی بیماران و استمرار مراقبت را از مهم‌ترین مزایای اجرای طرح پزشک خانواده عنوان کرد و گفت: بیمار برای هر علامت مجبور نیست شخصاً تصمیم بگیرد به کدام متخصص مراجعه کند؛ بلکه پزشک خانواده ابتدا وضعیت بیمار را ارزیابی کرده و در صورت نیاز مسیر مناسب درمان را مشخص می‌کند.

 تداوم مراقبت؛ مزیت مهم پزشک خانواده
سربیشه‌ای ادامه داد: زمانی که یک پزشک بیمار را در طول زمان می‌شناسد، از سابقه بیماری‌ها، داروهای مصرفی، عوامل خطر و نتایج بررسی‌های قبلی او اطلاع دارد و همین شناخت موجب تصمیم‌گیری پزشکی دقیق‌تر و هماهنگ‌تر می‌شود.

وی با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی مردم نسبت به ظرفیت‌های پزشک خانواده اظهار کرد: مردم نباید پزشک خانواده را فقط برای زمان بیماری بشناسند، بلکه لازم است از این ظرفیت برای پیشگیری و پیگیری مستمر سلامت خود استفاده کنند.

 خدمات گسترده مراکز جامع سلامت
این پزشک خانواده از مردم خواست سلامت خود را به زمان بروز بیماری موکول نکنند و گفت: مراکز جامع خدمات سلامت طیف گسترده‌ای از خدمات بهداشتی و درمانی را به مردم ارائه می‌کنند که از جمله آن می‌توان به مراقبت‌های پیش از بارداری، دوران بارداری و پس از زایمان، معاینات مادران باردار، درخواست آزمایش‌های روتین و ویزیت پزشک و ماما اشاره کرد.

وی افزود: مراقبت از کودکان، بررسی منحنی رشد و ارائه بسته‌های حمایتی رایگان در صورت وجود اختلال، مراقبت از نوجوانان، جوانان، میان‌سالان و سالمندان، بررسی قند و فشارخون، بیماریابی بیماری‌های غیرواگیر مانند دیابت و فشارخون و همچنین تشخیص و درمان برخی بیماری‌های واگیر از جمله سل، از دیگر خدمات مراکز جامع خدمات سلامت است.

پزشک خانواده؛ پزشکی با نگاه سلامت‌محور
سربیشه‌ای با بیان اینکه پزشک عمومی و پزشک خانواده تفاوت‌هایی در نوع نگاه به بیمار دارند، گفت: پزشک عمومی اساساً بر تشخیص و درمان مشکلات شایع و بیماری‌ها تمرکز دارد، اما پزشک خانواده علاوه بر درمان، مسئولیت سلامت فرد در طول زمان را نیز بر عهده می‌گیرد.

وی پزشک خانواده را «پزشک سلامت‌نگر» توصیف کرد و افزود: نگاه پزشک خانواده از درمان بیماری فراتر رفته و حفظ و ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماری را نیز شامل می‌شود. پزشک خانواده باید نخستین نقطه تماس مردم با نظام سلامت و هماهنگ‌کننده مسیر درمان بیمار باشد.

 ضرورت حرکت از بیماری محوری به سلامت‌محوری
این پزشک خانواده، تغییر رویکرد نظام سلامت از بیماری محوری به سلامت‌محوری و پیشگیری را یکی از مهم‌ترین ضرورت‌ها دانست و گفت: جامعه امروز با افزایش بیماری‌های غیرواگیر از جمله دیابت، فشارخون، بیماری‌های قلبی و عروقی، سرطان‌ها و مشکلات سلامت روان مواجه است و بسیاری از این بیماری‌ها ممکن است سال‌ها بدون علامت جدی پیش بروند.

سربیشه‌ای ادامه داد: پزشک خانواده با ارتباط مستمر با جمعیت تحت پوشش می‌تواند افراد در معرض خطر را شناسایی، غربالگری‌های لازم را انجام و پیش از پیشرفت بیماری، مداخلات مناسب را آغاز کند.

 شناسایی زودهنگام بیماری‌های مزمن
وی تداوم مراقبت را یکی از نقاط قوت پزشک خانواده دانست و اظهار کرد: بیماری‌هایی مانند فشارخون بالا ممکن است مدت‌ها بدون علامت باشند و فردی که تنها هنگام احساس بیماری به پزشک مراجعه می‌کند، ممکن است سال‌ها از ابتلای خود اطلاع نداشته باشد.

این پزشک خانواده تصریح کرد: پس از تشخیص بیماری نیز روند مراقبت پایان نمی‌یابد و پیگیری منظم، بررسی میزان پایبندی بیمار به درمان، اصلاح سبک زندگی و ارزیابی عوارض بیماری می‌تواند موجب کنترل بهتر بیماری‌های مزمن و کاهش احتمال بروز عوارض شود.

 پزشک خانواده؛ نخستین گام در شناسایی علائم هشدار
وی درباره نقش پزشک خانواده در شناسایی بیماری‌های مهمی مانند سرطان گفت: پزشک خانواده جایگزین متخصص یا مراکز تخصصی تشخیص سرطان و بیماری‌های خودایمنی نیست، بلکه نقش اصلی او شناسایی علائم هشدار، عوامل خطر و الگوهای غیرطبیعی و ارجاع به‌موقع بیمار برای بررسی‌های تخصصی است.

سربیشه‌ای افزود: علائمی مانند کاهش وزن بی‌دلیل، خونریزی ی غیرطبیعی، ایجاد توده جدید، تغییر پایدار در عادات دفع، کم‌خونی بدون علت مشخص و برخی علائم سیستماتیک می‌تواند پزشک را به بررسی‌های بیشتر و ارجاع بیمار به سطوح تخصصی هدایت کند.

نظام ارجاع؛ کاهش هزینه‌های غیرضروری درمان
وی درباره نظام ارجاع نیز گفت: اگر نظام ارجاع به‌درستی طراحی و اجرا شود، می‌تواند هزینه‌های غیرضروری را برای بیمار و کل نظام سلامت کاهش دهد. هدف نظام ارجاع نباید جلوگیری از دسترسی بیمار به متخصص باشد، بلکه باید بیمار را در سطح مناسب و زمان مناسب به خدمات موردنیاز برساند.

سربیشه‌ای خاطرنشان کرد: بیماری که علائم هشدار دارد نباید هفته‌ها برای دریافت خدمات تخصصی منتظر بماند؛ ازسوی‌دیگر، بیماری که مشکلش در سطح پزشک خانواده قابل‌تشخیص و درمان است نیز نباید صرفاً به دلیل اضطراب یا تصور اینکه متخصص همیشه گزینه بهتر است، چندین مراجعه تخصصی و آزمایش غیرضروری داشته باشد.

 ضرورت مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک‌ها
این پزشک خانواده با اشاره به نقش پزشک خانواده در مدیریت مصرف دارو اظهار کرد: بسیاری از عفونت‌های شایع، به‌ویژه عفونت‌های ویروسی، با آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شوند و تجویز غیرضروری این داروها علاوه بر ایجاد عارضه و هزینه، موجب افزایش مقاومت میکروبی می‌شود.

وی در پایان گفت: کاهش صبر برخی خانواده‌ها برای طی‌شدن روند طبیعی بیماری‌ها و اصرار بر تجویز غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک و داروهای تزریقی، فشار زیادی بر تیم سلامت وارد می‌کند. همچنین فروش آزاد آنتی‌بیوتیک‌ها بدون تجویز پزشک در برخی داروخانه‌ها موضوعی است که نیازمند توجه جدی مسئولان و نظارت بیشتر است.

زابل آماده اجرای طرح پزشک خانواده می‌شود
مجتبی رفیق‌دوست معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «عصرهامون» بیان کرد: برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع باهدف تحقق عدالت در سلامت، دسترسی آسان‌تر مردم به خدمات بهداشتی و درمانی و کاهش هزینه‌های پرداختی از جیب مردم، از ابتدای شهریورماه در شهر زابل وارد مرحله اجرایی می‌شود.

وی تصریح کرد: یکی از اهداف مهم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از ابتدای شکل‌گیری، فراهم‌کردن دسترسی عادلانه مردم به خدمات بهداشتی و درمانی در سراسر کشور به‌ویژه مناطق کمتر برخوردار و دورافتاده بوده است.

وی افزود: برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع یکی از برنامه‌های اولویت‌دار وزارت بهداشت در مسیر تحقق عدالت در سلامت است که اجرای آن در مناطق روستایی و مراکز خدمات جامع سلامت نیز تجربه شده و اکنون با استفاده از تجربیات گذشته، اجرای این برنامه در شهر زابل دنبال می‌شود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل ادامه داد: در مرحله جدید، ۶۴ شهر بالای ۲۰ هزار نفر جمعیت در کشور برای اجرای برنامه در نظر گرفته شده‌اند که زابل نیز یکی از این شهرهاست و تلاش می‌شود این طرح با همکاری مجموعه‌های مختلف و اطلاع‌رسانی گسترده به مردم، به شکل مطلوب اجرا شود.

 روند اجرای پزشک خانواده در زابل
رفیق‌دوست با تشریح نحوه اجرای این برنامه گفت: در نظام پزشک خانواده، هر جمعیت مشخص تحت پوشش یک پزشک خانواده قرار می‌گیرد و شهروندان ابتدا برای دریافت خدمات بهداشتی و درمانی به پزشک خانواده یا مرکز مربوط به خود مراجعه می‌کنند.

وی افزود: پزشک پس از معاینه و بررسی وضعیت بیمار، درصورتی‌که نیاز به خدمات تخصصی وجود داشته باشد، بیمار را از طریق نظام ارجاع به پزشک متخصص معرفی می‌کند. در این فرایند، نوبت پزشک متخصص نیز از طریق سامانه مربوطه انجام می‌شود تا بیمار از زمان و محل مراجعه خود مطلع باشد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل تصریح کرد: پس از مراجعه بیمار به پزشک متخصص، نتیجه بررسی و اقدامات درمانی انجام‌شده در پرونده سلامت ثبت و بازخورد آن به پزشک خانواده منتقل می‌شود. به‌این‌ترتیب، پزشک خانواده در جریان روند درمان قرار گرفته و می‌تواند پیگیری‌های بعدی بیمار را انجام دهد.

وی ادامه داد: این فرایند از سطح یک خدمات سلامت به سطح دو و در صورت نیاز به خدمات فوق‌تخصصی ادامه پیدا می‌کند و هدف آن این است که بیمار مسیر مشخصی برای دریافت خدمات درمانی داشته باشد و از مراجعه‌های پراکنده و غیرضروری جلوگیری شود.

 کاهش هزینه‌های درمانی مردم با پزشک خانواده
رفیق‌دوست با اشاره به مزایای اقتصادی اجرای طرح گفت: یکی از مهم‌ترین مزایای پزشک خانواده و نظام ارجاع، کاهش هزینه‌های پرداختی از جیب مردم است.

وی بیان کرد: چهار نوبت ویزیت پزشک خانواده در سال برای افراد مشمول این برنامه رایگان خواهد بود و درصورتی‌که بیمار از مسیر نظام ارجاع به پزشک متخصص معرفی شود، تنها ۱۵ درصد هزینه ویزیت متخصص را پرداخت خواهد کرد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل افزود: برای گروه‌هایی مانند بیماران مبتلا به بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج، زنان باردار و کودکان زیر هفت سال نیز تمهیدات ویژه‌ای برای بهره‌مندی از خدمات رایگان پیش‌بینی شده است.

وی ادامه داد: همچنین برای دهک‌های یک تا پنج نیز حمایت‌ها و تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است تا این گروه‌ها بتوانند با هزینه کمتری از خدمات سلامت استفاده کنند.

 پیگیری مستمر بیماران توسط پزشک خانواده
رفیق‌دوست یکی دیگر از مزایای این طرح را استمرار مراقبت از بیمار عنوان کرد و گفت: پزشک خانواده تنها مسئول یک ویزیت ساده نیست، بلکه روند سلامت و درمان فرد را در طول زمان پیگیری می‌کند.

وی افزود: در این برنامه، تیم سلامت شامل پزشک، مراقب سلامت و ماما در کنار مردم قرار دارند و مراقبت‌های لازم، پیگیری آزمایش‌ها، روند مصرف دارو و مراجعه‌های بعدی بیمار را دنبال می‌کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل خاطرنشان کرد: این موضوع به‌ویژه در بیماری‌های مزمنی مانند دیابت و فشارخون اهمیت زیادی دارد؛ چراکه کنترل و درمان این بیماری‌ها نیازمند پیگیری مستمر و منظم است و پزشک خانواده می‌تواند روند درمان بیمار را به‌صورت مستمر تحت‌نظر داشته باشد.

وی تصریح کرد: با اجرای نظام ارجاع، بیمار در صورت نیاز می‌تواند به سطح تخصصی و فوق‌تخصصی معرفی شود و اطلاعات پزشکی و سوابق درمانی او نیز در مسیر ارجاع در اختیار سطح بعدی قرار می‌گیرد.

 حذف فرایندهای کاغذی
رفیق‌دوست با اشاره به الکترونیکی بودن فرایند اجرای برنامه گفت: مراحل مختلف این طرح به‌صورت الکترونیکی انجام خواهد شد و اطلاعات مربوط به مراجعه، ارجاع، نوبت‌گیری و نتیجه بررسی پزشکان در پرونده سلامت ثبت می‌شود.

وی افزود: این موضوع علاوه بر تسهیل روند درمان، باعث می‌شود پزشک خانواده شناخت دقیق‌تری از سابقه سلامت بیمار داشته باشد و بتواند تصمیم‌گیری مناسب‌تری درباره ادامه درمان انجام دهد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل اظهار کرد: در صورت نیاز به بستری یا دریافت خدمات درمانی در مراکز تخصصی خارج از شهرستان نیز روند ارجاع از مسیر مشخص خود انجام خواهد شد و اطلاعات بیمار در چارچوب نظام ارجاع دنبال می‌شود.

 درخواست از مردم برای تکمیل پرونده سلامت
رفیق‌دوست از شهروندان زابل خواست با مراجعه به پایگاه‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت، نسبت به تشکیل و تکمیل پرونده سلامت خود اقدام کنند.

وی گفت: برای اجرای صحیح برنامه، لازم است اطلاعات سلامت جمعیت تحت پوشش تکمیل شود و هرچه مردم سریع‌تر برای تشکیل و تکمیل پرونده سلامت خود اقدام کنند، زمینه اجرای منظم‌تر برنامه فراهم خواهد شد.

وی ادامه داد: پس از مشخص‌شدن جمعیت تحت پوشش هر پزشک و انجام بلوک‌بندی مناطق، هر گروه جمعیتی به پزشک خانواده مشخصی اختصاص پیدا می‌کند و مردم می‌توانند مسیر دریافت خدمات سلامت خود را به شکل منظم دنبال کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل تأکید کرد: همکاری مردم، رسانه‌ها، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های مرتبط، نقش مهمی در موفقیت برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع دارد و اطلاع‌رسانی دقیق می‌تواند از سردرگمی مردم در مراحل ابتدایی اجرای طرح جلوگیری کند.

رفیق‌دوست در پایان گفت: اجرای این برنامه از ابتدای شهریورماه در شهر زابل آغاز خواهد شد و جزئیات و مراحل مختلف آن به‌تدریج از طریق روابط‌عمومی دانشگاه علوم پزشکی زابل، رادیو زابل و سایر رسانه‌های رسمی به اطلاع مردم خواهد رسید.

انتهای خبر/